Corticoid là gì? Hướng dẫn sử dụng corticoid đúng cách

Hiện nay, có nhiều trường hợp bệnh nhân có biến chứng nặng nề như: suy tuyến thượng thận, xuất huyết tiêu hóa…do tự ý lạm dụng corticoid, riêng trẻ em do cơ thể chưa phát triển hoàn chỉnh nên càng bị tác hại do corticoid. Vậy corticoid là gì, cùng chúng tôi tìm hiểu có thêm kiến thức để phòng tránh.

Khái niệm Corticoid là gì

Corticoid là một nội tiết tố do hai tuyến thượng thận nằm trong bụng, ngay ở phía trên hai quả thận bài tiết vào trong máu. Chất này có tác dụng đẩy nhanh tổng hợp glucose từ protid, thải trừ K+, giữ Na+ và hạn chế tác dụng của ACTH. Thông thường, corticoid giúp cơ thể chống lại những tình huống nguy kịch (ví dụ: đau đớn, nhiễm trùng…).

Corticoid là thuốc gì?
Corticoid là thuốc gì?

Cơ chế hoạt động của corticoid

Khi vào cơ thể bằng các con đường khác nhau, Gluco-corticoid đều được hấp thu vào máu. Trong máu, có tới 90% Gluco-corticoid gắn với protein huyết tương và gây tác dụng dược lý tại các cơ quan, khi đưa vào cơ thể sẽ tác động lên các tuyến như dưới đồi, tuyến yên, tuyến vỏ thượng thận.

Tác dụng

Corticoid có tác dụng kháng viêm, chống lại dị ứng và ức chế miễn dịch. Ngoài ra nó còn có thể giữ muối và nước trong cơ thể, đây là những tác dụng không mong muốn khi sử dụng corticoid.

Khi nào cần điều trị bằng Corticoid?

Da bị nhiễm corticoid là gì? Sử dụng corticoid khi bị dị ứng
Da bị nhiễm corticoid là gì? Sử dụng corticoid khi bị dị ứng

Người ta ứng dụng những đặc tính này để điều trị nhiều bệnh lý khác nhau. Có thể kể một số trường hợp nên sử dụng dùng corticoid sau: 

  • Bệnh dị ứng: sốc phản vệ ( thường là sốc khi dùng thuốc bị dị ứng gây tụt huyết áp), mề đay, phù do dị ứng…
  • Bệnh ngoài da: chàm, vảy nến, viêm da dị ứng.
  • Hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính
  • Bệnh khớp: viêm đa khớp dạng thấp, thấp khớp cấp
  • Bệnh thận: hội chứng thận hư (HCTH) nguyên phát, HCTH do bệnh lupus đỏ.
  • Bệnh lý mắt: bệnh lồi mắt do Basedow.
  • Bệnh tiêu hóa: viêm loét đại tràng xuất huyết, bệnh Crohn, viêm gan mạn tự miễn.
  • Bệnh bạch cầu cấp dòng lumpho, lymphomas, đau tủy.
  • Xuất huyết giảm tiểu cầu vô căn (do cơ chế miễn dịch), tán huyết miễn dịch.

Nếu bệnh nhân muốn dùng thuốc corticoid phải có ý kiến của bác sĩ chuyên khoa. Nếu dùng không đúng sẽ gây ra nhiều tác dụng có hại cho cơ thể.

 Nguyên tắc sử dụng corticoid

  • Corticoid chủ yếu làm giảm triệu chứng, ít khi chữa khỏi bệnh (trừ khi thay thế, bệnh bạch cầu lympho và hội chứng hư thận)
  • Liều dùng phụ thuộc chỉ định, đường dùng thuốc, mức độ nặng nhẹ của bệnh.
  • Thời gian dùng thuốc :
Cần theo dõi tình trạng bệnh để quyết định ngừng sử dụng Corticoid
Cần theo dõi tình trạng bệnh để quyết định ngừng sử dụng Corticoid

Dùng liều cao trong thời gian ngắn làm giảm nhanh chóng các triệu chứng với ít tác dụng phụ. Dùng liều duy nhất tương đối lớn (pednison 1-2mg/1kg) không gây tác dụng có hại mà còn làm giảm được bệnh.Nếu sử dụng thuốc trong thời gian dài ( > 1 tuần) các tai biến sẽ tăng theo liều dùng và thời gian sử dụng.

  • Nếu sử dụng corticoid dưới 2 tuần có thể ngừng thuốc không cần giảm liều.

Dùng thuốc lâu dài hơn thì phải giảm liều từ từ trước khi ngừng hẳn. Sử giảm liều phụ thuốc liều dùng, thời gian sử dụng, tình trạng bệnh nhân

  • Cần cân nhắc dùng thuốc trong thời kì mang thai:
Phụ nữ mang thai nên cân nhắc kĩ khi dùng corticoid
Phụ nữ mang thai nên cân nhắc kĩ khi dùng corticoid

Các corticosteroid fluor hóa dễ dàng qua nhau thai nên cần được sử dụng thận trọng trong thời kì mang thai. Trẻ sơ sinh có tiếp xúc với corticosteroid fluor cần được đánh giá về khả năng suy vỏ thượng thận.

  • Trong thời gian dùng thuốc corticoid cần có chế độ ăn thích hợp. Nên ăn ít đường, mỡ, muối, nhiều ion kali và protid.
  • Tuổi tác, liều dùng, thời gian sử dụng, sự đáp ứng của bệnh nhân là điều cần thiết để xác định các tác dụng có hại.

Như vậy bài viết đã giúp bạn giải đáp thắc mắc Corticoid là gì? Tuy được sử dụng nhiều trong lâm sàng, nhưng dù dưới dạng thuốc uống hay tiêm, các corticoid đều có thể gây ra các tác dụng phụ như giữ nước (gây phù, tăng huyết áp), xốp xương, teo cơ, trẻ em chậm lớn…Vì thế khi sử dụng Corticoid bạn cần tìm hiểu kĩ và có sự hướng dẫn cụ thể của Bác sĩ để tránh những hậu quả không đáng có. Chúc các bạn gặp nhiều sức khỏe!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *